خسارت های ریز و درشتی که همواره از سوی سازمان امور مالیاتی به مهندسان تحمیل شده، حساسیت وسواس گونه ای نسبت به مالیات و تکالیف مالیاتی در مهندسان بوجود آورده است. از جمله در مورد قراردادهای پروانه اشتغال ( حقوقی کردن پروانه )  همواره یکی از سوالات مهندسان همین وظایف مالیاتی و کسورات مربوط به آن است.

وظایف و تکالیف مترتب بر دارندگان پروانه اشتغال بر کسی پوشیده نیست. بدین ترتیب که هر مهندس به محض دریافت پروانه اشتغال نظام مهندسی باید بر اساس آدرس پشت پروانه به اداره مالیات مربوطه مراجعه و نسبت به تشکیل پرونده مالیاتی اقدام نماید. برای تشکیل پروندۀ مالیاتی مدارک شناسایی ( کارت ملی و شناسنامه )، مدارک محل سکونت ( سند و یا اجاره نامه )  و مدارک تحصیلی و حرفه ای ( مدرک تحصیلی و پروانه اشتغال نظام مهندسی ) مورد نیاز است. پس از تشکیل پرونده مالیاتی مهندس، هر سال تا پایان خرداد ماه، فرصت دارد که اظهارنامۀ مالیاتی خود را به سازمان امور مالیاتی ارائه نماید. به عنوان مثال هر مهندس دارای پروانه اشتغال تا پایان خرداد 97 فرصت داشت تا تمامی درآمد و هزینه های ناشی از پروانه اشتغال خود در سال 96 را به سازمان امور مالیاتی اعلام نماید.

چنانچه مهندسی به صورت حقیقی کار طراحی، نظارت و یا اجرا انجام دهد، درآمدش از پروانه بر اساس متراژ کاری که در سامانۀ شهرداری به نام او ثبت شده است قابل محاسبه است و خودش هم باید همین عدد را با توجه به متراژ ثبت شده در سامانۀ شهرداری و تعرفۀ خدمات مهندسی به سازمان امور مالیاتی اعلام نماید.

اما کسی که پروانه اش را در اختیار شرکتی می گذارد هیچ کاری در سامانۀ شهرداری به نام شخص او ثبت نمی گردد. لذا اگر در اظهارنامه مالیاتی عدم کارکرد ثبت کند مشکلی متوجه او نخواهد شد. ولی در یک صورت ممکن است گرفتار جریمۀ مالیاتی شود و آن زمانی ست که شرکت در هزینه های خود که به ادارۀ مالیات اعلام کرده است مبلغ پرداختی به مهندس بابت پروانه اشتغال را درج نماید. در این صورت سازمان امور مالیاتی به عنوان کتمان درآمد جریمه های سنگینی برای مهندس در نظر خواهد گرفت. لذا معقول تر آن است که مهندس مبلغی که از شرکت دریافت می کند را در اظهارنامه مالیاتی خود اعلام نماید تا در هر حالتی خیالش آسوده باشد. البته با توجه به این که مبالغ قرارداد های پروانه اشتغال عموماً کمتر از سقف معافیت مالیاتی ست، مهندس حتی در صورت اعلام درآمد ناشی از قرارداد پروانه اشتغال هم معاف از مالیات خواهد شد.

سوالی که برای بسیاری از مهندسان پیش می آید در مورد تکالیف مالیاتی شرکت است. عموماً تصور می شود که فعالیتها و درآمدهای شرکت تکلیف مالیاتی برای اعضای شرکت بوجود می آورد. در حالیکه اصلاً چنین نیست. هر شرکت عضو نظام مهندسی ( عضو حقوقی نظام مهندسی ) علاوه بر اظهار نامه وظیفه دارد گزارشات فصلی درآمد و هزینه و همچنین اسناد مربوط به مالیات بر ارزش افزوده را نیز به سازمان امور مالیاتی تسلیم نماید. لذا مهندسان عضو شرکت اگر هم بخواهند نمی توانند کاری در مورد مالیات شرکت انجام دهند و این وظیفۀ سهامداران و مدیرعامل شرکت است که تکالیف مالیاتی خود را با دقت انجام دهند تا از سوی سازمان امور مالیاتی دچار خسارت و جریمه های سنگین نشوند.

بدین ترتیب آشکار شد؛ مهندسانی که پروانه خود را در اختیار شرکتها قرار می دهند هیچ وظیفه ای در مورد تکالیف مالیاتی شرکت ندارند و هیچ مبلغی بابت مالیات نباید از قراردادشان کسر شود و تنها موظف به تسلیم اظهارنامه مربوط به پروانه اشتغال خودشان هستند. البته اگر مهندسی مدیرعامل شرکتی شود باید انجام تکالیف مالیاتی توسط صاحبان شرکت را به دقت رصد و مدارک مربوطه را از ایشان طلب نماید.

مسألۀ دیگری که برای مهندسان بسیاری ایجاد سوال کرده و بسیاری از مهندسان را نیز گرفتار کرده است قرارداد های مدرک تحصیلی برای رتبه بندی و تفاوتهای آن با قرارداد پروانه اشتغال است. در مطلب بعدی به این موضوع پرداخته خواهد شد.