در ادامه تشریح نکات و مخاطرات قراردادهای پروانه اشتغال و پس از آشنایی با مهمترین بند قرارداد پروانه اشتغال که در مطلب قبل تشریح شد، در این مطلب به یکی از موارد سوء استفاده از پروانه اشتغال پرداخته می شود. البته لازم به ذکر است که شرکتهای زیادی دست به این کار نمی زنند اما در مواردی دیده شده است که برخی شرکتها چنین کاری انجام می دهند.

مشکل زمانی آغاز می شود که نظام مهندسی و یا شهرداری شرکت را وادار می کنند که مهر و امضای فلان مهندس (مثلاً مهندس معمار یا عمران یا برق یا مکانیک پایه1) خود را حتماً باید بر روی گزارش و یا نقشه ای بزند. در اکثر موارد شرکت با مهندس تماس می گیرد و با پرداخت هزینه ای معقول از او تقاضا می کند آن نقشه یا گزارش را بررسی و در صورت تأیید مهر و امضا نماید. اما گاهی مهندسان در دسترس نیستند و یا از بررسی و مهر و امضای اسناد مربوطه خودداری می کنند، در اینجا ست که گاهی برخی شرکتها وسوسه می شوند و کار را برای خود سهل می کنند و مهر مهندس را می سازند و امضای او را جعل می کنند و آن سند را بجای آن مهندس مهر و امضا می کنند.

در چنین مواردی اگر در اثر مهر و امضای آن سند (مثلاً نقشه یا گزارش) حادثه ای رخ دهد و خسارتی وارد شود مهندسی که مهر و امضای او پای آن نقشه باشد درصدی محکوم خواهد شد. توجه شود مهندسی که مهر و امضایش جعل شده است فقط درصدی (در حد 10 تا 20) درصد محکوم خواهد شد و عمده محکومیت همچنان بر عهدۀ شرکت و مدیرعامل آن خواهد بود.

بدین ترتیب تنها موردی که در زمینه سوء استفاده از پروانه مهندسین عضو هیئت مدیره و یا شاغلین شرکت، مشاهده گردیده است جعل مهر و امضای مهندس در اسناد فنی اعم از گزارش و دستورکار و نقشه بوده است. البته در موارد متعددی که شرکت ها چنین کاری انجام داده بودند در هنگام حادثه پرداخت خسارت سهم مهندس را به گردن گرفته اند اما مواردی هم بوده است که مهندس خود مجبور به پرداخت خسارت شده است و شکایت از شرکت مبنی بر جعل مهر و امضاء نیز سالها زمان برده است تا اثبات شود و به نتیجه برسد.

راه حل این مشکل ابراز صداقت از سوی شرکت و حسن همکاری از سوی مهندس است. به این ترتیب که مهندس در هنگام امضای قرارداد با شرکت اعلام نماید که آمادگی همکاری با شرکت را دارد و هر گونه سندی که نیاز به مهر و امضای او داشته باشد را حاضر است با دریافت مبلغی منطقی بررسی و در صورت تأیید مهر و امضاء نماید. بدین ترتیب با ایجاد تعهد اخلاقی برای شرکت راه را بر اینگونه سوء استفاده ها ببندد.

لازم به توضیح است که موارد مورد نیاز شرکتها برای مهر و امضای اسناد فنی عمدتاً در مورد اعضای هیئت مدیره که پایه1 هستند مصداق پیدا می کند و مهر و امضای سایر اعضای هیئت مدیره و شاغلین شرکت معمولاً مورد تقاضای شرکت نخواهد بود. از طرفی این روند در شرکت های طراح و ناظر (مشاور) ممکن است اتفاق بیفتد و شرکتهای مجری و آزمایشگاهی نیازی به مهر و امضای اعضا نخواهند داشت.

لازم است بار دیگر در مورد مدیرعامل نکته ای گوشزد شود. مواردی که در مورد مسئولیت حداقلی مهندسین ذکر شد زمانی صادق است که مهندس عضو هیئت مدیره و یا عضو شاغل باشد. وقتی مهندس مدیرعامل شرکت باشد مسئولیت تمامی فعالیتهای شرکت برعهدۀ او خواهد بود. لذا مهندسینی که با سمت مدیرعامل با شرکتی قرارداد می بندند باید توجه ویژه داشته باشند که اولاً به شرکت وکالتی ندهند که شرکت به جای او مهر و امضاء کند و ثانیاً دقت داشته باشند که مهر و امضاء جعل نشود. مهندسی که سمت مدیرعامل می پذیرد بهتر است از همان ابتدا مسئولیت مهر و امضاءهای شرکت را نیز برعهده بگیرد و با دریافت مبلغی اضافه تر هفته یک یا دو بار در شرکت حاضر شود و تمامی اسنادی که باید مهر و امضاء شوند را خودش پس از بررسی مهر و امضاء نماید.

مورد دیگری که در قراردادهای پروانه اشتغال ایجاد سوال می نماید مسألۀ مالیات است. در مطلب بعدی مالیات در قراردادهای پروانه اشتغال مورد بحث قرار خواهد گرفت.